Inhoudsopgave

Liturgie

Preek

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Het is Pasen. Jezus is opgestaan. Hij leeft! Dat is reden tot uitbundige vreugde, maar meestal doen we niet zo uitbundig in de kerk. Daarom is het in sommige kerken traditie om in de paaspreek moppen te tappen. Natuurlijk gaan wij dat niet doen; daar zijn wij toch veel te serieus voor? Of toch niet? Vooruit, één mopje dan; dat moet kunnen.

Drie mannen gaan dood en ze komen in de hemel. Daar moeten ze eerst naar een soort introductiebijeenkomst. Tijdens deze introductie krijgen ze allemaal dezelfde vraag: “Je lichaam ligt nu in een kist en je familie en je vrienden zijn om je aan het rouwen. Als je nu eens zou kunnen horen wat ze over je zeggen, wat zou je dan het liefste willen dat ze zeggen?”
De eerste man zegt: “Ik zou willen horen dat ik een voortreffelijke arts was en een geweldige vader.”
De tweede man zegt: “Ik zou willen horen dat ik een fantastische echtgenoot was en een leraar met een enorm positieve invloed op kinderen.”
Zegt de laatste man: “Ik zou willen horen: ‘Kijk, hij beweegt.’”

Vanmorgen hebben we het verhaal van de evangelist Johannes gehoord over de opstanding van Jezus. Diezelfde Johannes heeft niet alleen een evangelie geschreven, maar ook een drietal brieven. We hebben vanmorgen ook het begin van zijn eerste brief gelezen. Hij begint die brief met te vertellen dat wat er in zijn evangelie staat de waarheid is. De waarheid, de hele waarheid en niets dan de waarheid. “Wat er was vanaf het begin,” zo schrijft hij, “wat wij gehoord hebben,” - die wij zijn Johannes zelf en anderen die hetzelfde beweren - “wat wij gehoord hebben, wat wij met eigen ogen gezien en aanschouwd hebben, wat onze handen hebben aangeraakt, dat verkondigen wij: het Woord dat leven is. Het leven is verschenen, wij hebben het gezien en getuigen ervan, we verkondigen u het eeuwige leven dat bij de Vader was en aan ons verschenen is. Wat wij gezien en gehoord hebben, verkondigen we ook aan u, opdat ook u met ons verbonden bent. En verbonden zijn met ons is verbonden zijn met de Vader en met zijn Zoon Jezus Christus. We schrijven u deze brief om onze vreugde volkomen te maken.”

Maar de vreugde van Johannes en de zijnen is kennelijk een ander soort vreugde dan de onze. Want direct na dit begin gaat Johannes verder met allerlei waarschuwingen:
“Als we zeggen dat we met Jezus verbonden zijn terwijl we onze weg in het duister gaan, liegen we en leven we niet volgens de waarheid.”
“Als we zeggen dat we de zonde niet kennen, misleiden we onszelf en is de waarheid niet in ons.”
“Als we zeggen dat we nooit gezondigd hebben, maken we Jezus tot een leugenaar en is zijn woord niet in ons.”

Dat zijn pittige waarschuwingen! Maar ze passen wel bij deze tijd, vind ik. Want veel mensen hebben geen idee meer wat zonde is: “Wat is zonde?” “Zonde is boter op je hoofd smeren - of op andere niet met name genoemde plaatsen - en droog brood eten.” Het zondebesef is bij veel mensen - ook bij veel christenen - naar de achtergrond verdreven. Wat moet je ook met het begrip zonde in een tijd waarin alles en iedereen maakbaar is. De samenleving is maakbaar, mensen zijn maakbaar, ja, zelfs God is maakbaar. Ga maar eens een avondje televisiekijken. Het paradijs hier op aarde wordt volgens de overheid bereikt door iedereen op zijn verantwoordelijkheid te wijzen. Als mensen hun verantwoordelijkheid maar nemen, dan wordt Nederland weer een fijn land om in te wonen. Mensen kunnen daar zelf voor zorgen. De samenleving is maakbaar.

Ook mensen zijn maakbaar. Hebt u weleens gekeken naar Dr. Phil op RTL? “Je leven kan veranderen!”, zegt hij. “Ik heb tien levensregels waarmee je het mogelijk maakt je leven te leiden zoals jij dat wilt!” Geweldig! Dr. Phil speelt voor God. De tien levensregels van God, de tien geboden, worden vervangen door de tien geboden van Dr. Phil. Jij kunt je leven leiden zoals jij dat wilt! Jouw leven ligt helemaal in je eigen handen. Je eigen leven is maakbaar. Je kunt je eigen doelen stellen in het leven en proberen die doelen te bereiken.

Nu ja, u kijkt natuurlijk helemaal niet naar Dr. Phil. U kijkt naar Hour of Power, de uitzending vanuit de Chrystal Cathedral in Amerika. Daar staat een soort christelijke Dr. Phil aan het hoofd. Want het gedachtegoed van dominee Schuller komt sterk overeen met dat van Dr. Phil. Ik lees als voorbeeld een klein stukje tekst uit de uitzending van vanmorgen: “We hoeven geen slachtoffer van de omstandigheden te zijn. We hoeven niet dezelfde te blijven door onze omstandigheden. We zijn alleen slachtoffer als we daar zelf voor kiezen.” Kortom: dezelfde soort boodschap als die van Dr. Phil. Je hebt je eigen leven helemaal in eigen hand. Je kunt kiezen hoe je je leven wilt leiden, en dat kun je helemaal zelf doen. Kies je eigen doel en ga ervoor om het te bereiken. Het is fijn dat God ons zo gemaakt heeft dat we dat zelf kunnen. Maar verder heb je God eigenlijk helemaal niet nodig. Want je kunt je eigen leven maken. Je leven is maakbaar.

Oei, oei, oei, wat een kritiek en wat een zware kost voor paasmorgen. Misschien moeten we het een beetje lichter maken. Hoe zullen we dat doen? Zal ik weer een mop vertellen? Nou, nog eentje dan.

Op eerste paasdag zit een gezin aan het paasontbijt.
“Mammie,” zegt het dochtertje, “mijn ei ziet er zo vreemd uit!”
“Ik wil vandaag geen gezeur over het eten, hoor,” zegt haar moeder.
Na een tijdje zegt het dochtertje: “Mammie, het smaakt ook zo raar!”
“Hou je mond en eet je ei op.”
“Ja maar maham, moet ik dan ook het snaveltje opeten?”

Volgens veel mensen tegenwoordig is het leven dus maakbaar. Je bent zelf verantwoordelijk voor jezelf en voor de samenleving en dat betekent dat je alles in eigen hand hebt en moet houden. Je kiest je eigen doelen en probeert die dan te bereiken. Geluk ligt binnen handbereik. Je bent een stommeling als je niet voor je eigen geluk zorgt. Je bent een mislukkeling als je het niet kunt. Het ligt voor het grijpen. Verover het dan! Grijp het! Pak het vast!

“Houdt me niet vast,” zegt Jezus tegen Maria. Jezus is uit de dood opgestaan en Maria, die verdrietig was omdat ze dacht dat Jezus nu voor altijd buiten bereik zou zijn, wil Hem niet nog een keer laten gaan. Ze wil haar geluk vastgrijpen en vasthouden. Ze wil Hem voor altijd bij zich houden. Want ook zij denkt dat ze haar eigen geluk kan bewerkstelligen door het geluk te grijpen.

Maar Jezus zegt: “Houdt me niet vast.” Het is een boodschap die tegengesteld is aan de boodschap van Dr. Phil. Dr. Phil zegt: “Grijp je geluk.” Jezus zegt: “Houdt me niet vast.” Het leven is niet maakbaar: het wordt je gegeven. Je kunt niet zomaar je eigen doel stellen: het doel van ons leven is door God bepaald.

En dat brengt ons weer bij het begrip zonde. Want het woord zonde komt van een oud-Grieks woord uit de jacht. Het betekent zoiets als het missen van je doel. Dat doet me trouwens denken aan een oud-Griekse mop uit de tijd dat volgens de Grieken de goden op de berg Olympus zetelden. De oppergod was Zeus, die ook de God van de donder en bliksem was.

Er liepen een jager en een priester van Zeus door de velden. Ineens zagen ze een konijntje lopen. De jager spande zijn boog, mikte en schoot naast.
“Verdorie,” zij hij, “mis!”
“Nou, nou, nou,” zei de priester, “het is toch nergens voor nodig om zo’n krachtterm te gebruiken?”
Even later zagen ze een fazant. De jager schoot weer en weer miste hij.
“Verdorie, mis!”, zei de jager weer.
“Pas nou maar op met wat je zegt,” zei de priester. “Straks zal Zeus je nog straffen.”
Toen zagen ze een ree. En weer schoot de jager mis.
En ook deze keer zei hij: “Verdorie, mis!”, en op datzelfde ogenblik klonk er een luide donder en kwam er een bliksemflits van de Olympus. De priester viel op de aarde neer. Dood.
Klonk de luide stem van Zeus vanaf de Olympus: “Verdorie, mis!”

Zonde is dus het missen van je doel. En wat is dan je doel? Is dat het doel wat je jezelf stelt voor je leven? Nee, Jezus heeft in de evangeliën duidelijk gemaakt dat het doel van de mens is: God lief te hebben boven alles en je naaste als jezelf. Dat is het doel in ons leven: God en de mensen lief te hebben. En in dát doel schieten we nogal eens tekort. Zoals dat meisje dat in een brief aan God schreef: “Lieve God, Ik vind het erg knap van U dat U van alle mensen op de hele wereld houdt. Ik vind het soms al moeilijk om van mijn broertjes te houden.” De vinger op de zere plek!

We keren nog even terug naar de brief van Johannes, waarin hij schrijft: “Als we zeggen dat we nooit gezondigd hebben, maken we Jezus tot een leugenaar en is zijn woord niet in ons.” Wie van ons kan zeggen dat hij of zij God volkomen liefheeft? Wie kan zeggen dat hij of zij de naaste liefheeft als zichzelf? Niemand! Als iemand dan van zichzelf zegt dat hij nooit gezondigd heeft, is hij niet alleen een leugenaar, maar maakt hij ook Jezus tot een leugenaar.

Want Jezus is gestorven aan het kruis en met Pasen weer opgestaan enkel en alleen voor onze zonden. Ons doel in het leven is het liefhebben van God en van de mensen. Dát brengt verantwoordelijkheden met zich mee. En daarin schieten wij tekort. Daarom stierf Jezus aan het kruis. Daarom stond Hij met Pasen weer op uit de dood. En daarom zingen we vandaag: “Halleluja! Jezus is opgestaan.”

Amen.